{ "schema": "neo-verantwoording/1", "bron": "https://docs.neomedia.nl/verantwoordingen/", "opgehaald": "2026-10-17T17:50:40.515Z", "aantal": 1, "verantwoordingen": [ { "pad": "neombo/burgerschap/niveau-3-4", "titel": "Verantwoording NEO/mbo – Burgerschap, niveau 3-4", "labels": [ "NEO/mbo", "Burgerschap", "Niveau 3-4" ], "gewijzigd": "17-10-2026", "url": "https://docs.neomedia.nl/verantwoordingen/neombo/burgerschap/niveau-3-4", "aantal_secties": 4, "aantal_lessen": 36, "secties": [ { "heading": "A. Verschil en gelijkwaardigheid", "columns": [ "Les", "Onderwijsdoelen", "Leerdoelen", "Portfolio-opdracht" ], "coltypes": [ "les", "onderwijsdoel", "leerdoel", "portfolio" ], "rows": [ { "tussenkop": "Start" }, [ { "tekst": "1. Ik en mijn omgeving", "url": "https://www.neombo.nl/les/ae60d4f2-d947-487f-940e-2936b10ead6f" }, "A4: De student verkent (eigen) ervaringen en onderneemt activiteiten binnen spanningen tussen verschil en gelijkwaardigheid en verbindt deze met gebeurtenissen in samenleving en beroep.", "Ik kan vertellen wie ik als persoon ben.\n\nIk kan uitleggen hoe mijn omgeving mijn gedrag beïnvloedt.\n\nIk kan de verschillen in diversiteit in mijn beroepsveld herkennen.\n\nIk kan een moodboard maken over diversiteit in mijn eigen omgeving.", "Hoe divers is mijn omgeving?" ], [ { "tekst": "2. Kennisbasis", "url": "https://www.neombo.nl/les/3e26fc67-2b11-4952-80f4-01c59790cb50" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "", "" ], [ { "tekst": "3. Kennistoets", "url": "https://www.neombo.nl/les/8788cf2b-fe80-42b2-acb9-557089b7210a" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "", "" ], { "tussenkop": "Thema's" }, [ { "tekst": "4. Discriminatie", "url": "https://www.neombo.nl/les/916a5415-555d-4ce3-bb8f-cac0ec385a01" }, "A1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe mensen en groepen verschillend mogen zijn én hoe pluraliteit begrensd wordt vanwege het principe van gelijkwaardigheid.\n\nA2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe in- en uitsluiting werkt en hoe verschil en gelijkwaardigheid daarmee samenhangen.\n\nA3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen bij de spanning tussen verschil en gelijkwaardigheid en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan benoemen welke minderheidsgroepen er in Nederland zijn.\n\nIk kan uitleggen hoe vooroordelen kunnen leiden tot discriminatie.\n\nIk kan uitleggen hoe we door middel van gelijkwaardigheid met elkaar kunnen samenleven.\n\nIk kan een campagne maken over een maatschappelijke ontwikkeling die veel te maken heeft gehad met discriminatie.", "Aan de slag: maak een postercampagne (45 minuten)" ], [ { "tekst": "5. Ons slavernijverleden", "url": "https://www.neombo.nl/les/93a6872f-c1cf-429d-b7f1-52fa3e2a622f" }, "A1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe mensen en groepen verschillend mogen zijn én hoe pluraliteit begrensd wordt vanwege het principe van gelijkwaardigheid.\n\nA2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe in- en uitsluiting werkt en hoe verschil en gelijkwaardigheid daarmee samenhangen.\n\nA3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen bij de spanning tussen verschil en gelijkwaardigheid en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan de rol van Nederland in het slavernijverleden uitleggen.\n\nIk kan uitleggen welke gevolgen het slavernijverleden nu nog heeft en hoe dit samenhangt met ongelijkheid.\n\nIk kan uitleggen of mijn omgeving aandacht besteedt aan ons slavernijverleden.\n\nIk kan een poster maken om Keti Koti te vieren.", "Aan de slag: herdenk het slavernijverleden (30 minuten)" ], [ { "tekst": "6. Feminisme", "url": "https://www.neombo.nl/les/cbd448cf-f3f0-4996-b397-d60b3b6023e7" }, "A1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe mensen en groepen verschillend mogen zijn én hoe pluraliteit begrensd wordt vanwege het principe van gelijkwaardigheid.\n\nA2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe in- en uitsluiting werkt en hoe verschil en gelijkwaardigheid daarmee samenhangen.\n\nA3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen bij de spanning tussen verschil en gelijkwaardigheid en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan uitleggen wat feminisme is.\n\nIk kan voorbeelden van emancipatiegolven noemen.\n\nIk kan verwoorden waar we nu staan op het punt van feminisme in Nederland.\n\nIk kan een tijdlijn maken van feminisme in Nederland.", "Aan de slag: maak een tijdlijn van feminisme in Nederland (35 minuten)" ], { "tussenkop": "Vraagstukken" }, [ { "tekst": "7. Femicide", "url": "https://www.neombo.nl/les/eb9aa739-f6fe-40c9-a4f3-e3a9ddf7fb04" }, "A5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij vraagstukken waar verschil en gelijkwaardigheid op gespannen voet staan en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen wat met femicide wordt bedoeld.\n\nIk kan uitleggen hoe ongelijkwaardigheid bij dit probleem een rol speelt.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom gelijkwaardigheid en vrijheid bij de aanpak belangrijk zijn.\n\nIk kan een duidelijke meldroute maken voor een mbo-school.", "Maak een meldroute voor een veilige mbo-school (60 minuten)" ], [ { "tekst": "8. Etnisch profileren", "url": "https://www.neombo.nl/les/ec76e0ad-0dd3-4502-bc13-ac0f4266bf53" }, "A5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij vraagstukken waar verschil en gelijkwaardigheid op gespannen voet staan en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen wat het probleem is bij etnisch profileren.\n\nIk kan uitleggen hoe een controle tot uitsluiting kan leiden.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom gelijkwaardigheid en vrijheid bij controles kunnen botsen.\n\nIk kan samen tien ideeën bedenken voor eerlijkere controles.", "Bedenk 10 ideeën voor eerlijke controles (60 minuten)" ], [ { "tekst": "9. Stagediscriminatie", "url": "https://www.neombo.nl/les/2a5bcbdf-6817-40b2-9fdc-ebfab58cbb94" }, "A5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij vraagstukken waar verschil en gelijkwaardigheid op gespannen voet staan en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen wat stagediscriminatie is.\n\nIk kan twee oplossingen voor stagediscriminatie vergelijken.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom gelijkwaardigheid en vrijheid bij stagekeuzes botsen.\n\nIk kan een duidelijk advies maken voor de stagecoördinator.", "Maak een stappenkaart voor eerlijke stagematching (60 minuten)" ] ] }, { "heading": "B. Individu en groep", "columns": [ "Les", "Onderwijsdoelen", "Leerdoelen", "Portfolio-opdracht" ], "coltypes": [ "les", "onderwijsdoel", "leerdoel", "portfolio" ], "rows": [ { "tussenkop": "Start" }, [ { "tekst": "1. Ik en de groep", "url": "https://www.neombo.nl/les/496a46ad-0ff0-4b9c-b211-c454c5f124b2" }, "B4: De student verkent (eigen) ervaringen met en onderneemt activiteiten binnen spanningen tussen individuele en collectieve belangen en verbindt deze met gebeurtenissen in samenleving en beroep.", "Ik kan uitleggen dat vrijheid grenzen heeft.\n\nIk kan situaties onderscheiden waarin regels belangrijk zijn.\n\nIk kan reflecteren op mijn eigen belang en die van de groep.\n\nIk kan een quiz maken over verantwoordelijkheid in mijn beroepsomgeving.", "Geschikt of ongeschikt voor mijn beroep?" ], [ { "tekst": "2. Kennisbasis", "url": "https://www.neombo.nl/les/7a7ce17e-faac-48c0-89a4-dbf1c00b4c34" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "", "" ], [ { "tekst": "3. Kennistoets", "url": "https://www.neombo.nl/les/51d76011-d5fc-42d0-be00-be8414479194" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "", "" ], { "tussenkop": "Thema's" }, [ { "tekst": "4. Jouw privacy", "url": "https://www.neombo.nl/les/5956520e-5d8c-4f11-a077-cb4478503d1f" }, "B1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe spanning kan ontstaan tussen individuele en collectieve belangen.\n\nB2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe overheden en gemeenschappen via regels omgaan met spanningen tussen individuele en collectieve belangen.\n\nB3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in hoe het (tijdelijke) evenwicht tussen individuele en collectieve belangen wordt bepaald en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan uitleggen wat algoritmes zijn en voorbeelden geven van hoe ze werken.\n\nIk kan uitleggen waarom privacy belangrijk is en welke risico’s ontstaan als die wordt geschonden.\n\nIk kan benoemen hoe je je privacy op internet kunt beschermen.\n\nIk kan het verschil is tussen mijn online identiteit en mijn werkelijke identiteit laten zien.", "Aan de slag: bescherm je privacy" ], [ { "tekst": "5. De vakbond", "url": "https://www.neombo.nl/les/4c6a3ebc-5fe0-43e9-ab38-2c41c78fe864" }, "B1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe spanning kan ontstaan tussen individuele en collectieve belangen.\n\nB2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe overheden en gemeenschappen via regels omgaan met spanningen tussen individuele en collectieve belangen.\n\nB3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in hoe het (tijdelijke) evenwicht tussen individuele en collectieve belangen wordt bepaald en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan de rol van de vakbond in Nederland benoemen.\n\nIk kan omschrijven waarom je meer kunt bereiken als je samenwerkt.\n\nIk kan via een vakbond opkomen voor mijn rechten.\n\nIk kan een interview met de studentenvakbond houden waarin mijn eigen belangen en die van de school aan bod komen.", "Aan de slag: vertegenwoordiging op jouw school" ], [ { "tekst": "6. De kledingindustrie", "url": "https://www.neombo.nl/les/fe73d730-f8eb-4d24-957c-75f4a723fb85" }, "B1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe spanning kan ontstaan tussen individuele en collectieve belangen.\n\nB2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe overheden en gemeenschappen via regels omgaan met spanningen tussen individuele en collectieve belangen.\n\nB3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in hoe het (tijdelijke) evenwicht tussen individuele en collectieve belangen wordt bepaald en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan de rol van de kledingindustrie op de samenleving benoemen.\n\nIk kan verwoorden waarom de meeste kleding in Azië wordt gemaakt.\n\nIk kan onderzoeken hoe de individuele en collectieve belangen botsen als het gaat om hoe onze kleding wordt gemaakt.\n\nIk kan een mail sturen met een idee om de kledingindustrie beter voor het milieu te maken.", "Aan de slag: mail een kledingbedrijf" ], { "tussenkop": "Vraagstukken" }, [ { "tekst": "7. Het vuurwerkverbod", "url": "https://www.neombo.nl/les/af6855ea-360e-41fc-911d-6872a265df82" }, "B5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij vraagstukken waar individuele en collectieve belangen op gespannen voet staan en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen welk probleem het vuurwerkverbod moet verminderen.\n\nIk kan een individueel en een collectief belang uit elkaar houden.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom vrijheid en solidariteit bij het verbod botsen.\n\nIk kan een duidelijk advies maken voor de gemeente.", "Jij adviseert de gemeente over het vuurwerkverbod (60 minuten)" ], [ { "tekst": "8. Extinction Rebellion", "url": "https://www.neombo.nl/les/517ec0bd-1960-4e36-8a7c-63833c740470" }, "B5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij vraagstukken waar individuele en collectieve belangen op gespannen voet staan en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen waarom de A12-blokkade een maatschappelijk probleem is.\n\nIk kan een individueel en een collectief belang uit elkaar houden.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom vrijheid en rechtszekerheid bij een blokkade botsen.\n\nIk kan een duidelijk advies maken voor de burgemeester.", "Maak een beslisroute voor een aangekondigd A12-protest (60 minuten)" ], [ { "tekst": "9. Socialemediaverbod", "url": "https://www.neombo.nl/les/505646f0-54b5-4a0d-8431-749a71c5a44f" }, "B5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij vraagstukken waar individuele en collectieve belangen op gespannen voet staan en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen waarom er zorgen zijn over sociale media bij jongeren.\n\nIk kan argumenten voor en tegen een leeftijdsgrens vergelijken.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom vrijheid en solidariteit bij een leeftijdsgrens botsen.\n\nIk kan een duidelijke stemposter maken voor een jongerenraad.", "Maak een stemposter voor de jongerenraad (60 minuten)" ] ] }, { "heading": "C. Maatschappijvisies", "columns": [ "Les", "Onderwijsdoelen", "Leerdoelen", "Portfolio-opdracht" ], "coltypes": [ "les", "onderwijsdoel", "leerdoel", "portfolio" ], "rows": [ { "tussenkop": "Start" }, [ { "tekst": "1. Ik en de maatschappij", "url": "https://www.neombo.nl/les/96a20dfc-1b47-46f9-9dce-146ca2ca7845" }, "C4: De student verkent (eigen) ervaringen met verschillende maatschappijvisies en maatschappelijke ordeningen en verbindt deze met gebeurtenissen in samenleving en beroep.", "Ik kan mijn eigen waarden benoemen.\n\nIk kan waarden koppelen aan verschillende maatschappijvisies.\n\nIk kan uitleggen welke maatschappijvisies aansluiten bij mijn waarden.\n\nIk kan een relevante boodschap maken voor waarden die belangrijk zijn in mijn beroepsomgeving.", "Boodschap met waarde" ], [ { "tekst": "2. Kennisbasis", "url": "https://www.neombo.nl/les/d6013306-ad3d-45be-9b2d-08ff813cd0cc" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "", "" ], [ { "tekst": "3. Kennistoets", "url": "https://www.neombo.nl/les/8a67f47f-d3f7-42b7-a598-440b863b55f5" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "", "" ], { "tussenkop": "Thema's" }, [ { "tekst": "4. Armoede", "url": "https://www.neombo.nl/les/d2c1fb71-3405-43d9-aec5-bdcdf8aecd4b" }, "C1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe vanuit verschillende maatschappijvisies gekeken kan worden naar maatschappelijke vraagstukken en bijbehorende oplossingsrichtingen.\n\nC2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe actie, beleid en regelgeving beogen bij te dragen aan (deel)oplossingen van maatschappelijke vraagstukken.\n\nC3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in hoe maatschappijvisies en maatschappelijke ordeningen vorm krijgen en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan uitleggen wat arm zijn in Nederland betekent.\n\nIk kan de oorzaken en de gevolgen beschrijven van armoede in Nederland.\n\nIk kan verschillende ideeën voor het bestrijden van armoede in Nederland beschrijven.\n\nIk kan een actieplan bedenken hoe ik jongeren in armoede kan helpen in mijn eigen omgeving.", "Aan de slag: kom in actie tegen armoede onder studenten (35 minuten)" ], [ { "tekst": "5. Vluchtelingen in Nederland", "url": "https://www.neombo.nl/les/b36846a0-abe7-42ad-855b-86b9f2856f3e" }, "C1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe vanuit verschillende maatschappijvisies gekeken kan worden naar maatschappelijke vraagstukken en bijbehorende oplossingsrichtingen.\n\nC2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe actie, beleid en regelgeving beogen bij te dragen aan (deel)oplossingen van maatschappelijke vraagstukken.\n\nC3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in hoe maatschappijvisies en maatschappelijke ordeningen vorm krijgen en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan het asielbeleid van Nederland uitleggen.\n\nIk kan de oorzaken en de gevolgen van het uitzetbeleid in Nederland benoemen.\n\nIk kan uitleggen waarom sommige mensen voor en andere mensen tegen het opvangen van asielzoekers zijn.\n\nIk kan een gastles van een vluchteling of rondleiding in een AZC organiseren.", "Aan de slag: het verhaal van een vluchteling" ], [ { "tekst": "6. Bestaanszekerheid", "url": "https://www.neombo.nl/les/73034697-d5b0-4d91-8d2a-091840398463" }, "C1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe vanuit verschillende maatschappijvisies gekeken kan worden naar maatschappelijke vraagstukken en bijbehorende oplossingsrichtingen.\n\nC2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe actie, beleid en regelgeving beogen bij te dragen aan (deel)oplossingen van maatschappelijke vraagstukken.\n\nC3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in hoe maatschappijvisies en maatschappelijke ordeningen vorm krijgen en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan uitleggen wat bestaanszekerheid in Nederland betekent.\n\nIk kan beschrijven hoe de overheid zorgt voor de burgers.\n\nIk kan verschillende maatschappijvisies op bestaanszekerheid vergelijken met elkaar.\n\nIk kan vrijwilligerswerk doen!", "Aan de slag: doe vrijwilligerswerk (20 minuten voorbereidingstijd)" ], { "tussenkop": "Vraagstukken" }, [ { "tekst": "7. Woningnood", "url": "https://www.neombo.nl/les/9beb09a6-d01e-4eff-8af0-3fe274c163b2" }, "C5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken en oplossingsrichtingen en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen waarom jongeren moeilijk een betaalbare woning vinden.\n\nIk kan twee oplossingen voor de woningnood vergelijken.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom gelijkwaardigheid en vrijheid bij woningbouw botsen.\n\nIk kan een duidelijk advies maken voor de gemeenteraad.", "Check het woningplan van een politieke partij (60 minuten)" ], [ { "tekst": "8. Jeugdcriminaliteit", "url": "https://www.neombo.nl/les/623a4285-e052-4a02-a9fe-a2600be295da" }, "C5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken en oplossingsrichtingen en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen hoe jongeren in criminaliteit terecht kunnen komen.\n\nIk kan twee manieren om jeugdcriminaliteit aan te pakken vergelijken.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom rechtszekerheid en solidariteit bij de aanpak botsen.\n\nIk kan uitleggen hoe mijn gemeente scoort op criminaliteit en risicojongeren.", "Onderzoek jeugdcriminaliteit in jouw gemeente (60 minuten)" ], [ { "tekst": "9. Arbeidsmigratie", "url": "https://www.neombo.nl/les/cb73546f-c85d-4834-acf5-7af4546f25d4" }, "C5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden ten aanzien van maatschappelijke vraagstukken en oplossingsrichtingen en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen waarom arbeidsmigranten naar Nederland komen.\n\nIk kan een economisch en een sociaal belang vergelijken.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom vrijheid en solidariteit bij arbeidsmigratie botsen.\n\nIk kan een duidelijke rechtenroute maken voor arbeidsmigranten.", "Maak een rechtenroute voor arbeidsmigranten (60 minuten)" ] ] }, { "heading": "D. Macht en besluitvorming", "columns": [ "Les", "Onderwijsdoelen", "Leerdoelen", "Portfolio-opdracht" ], "coltypes": [ "les", "onderwijsdoel", "leerdoel", "portfolio" ], "rows": [ { "tussenkop": "Start" }, [ { "tekst": "1. Ik en de macht", "url": "https://www.neombo.nl/les/d17fc5c8-73e0-43c4-bb4d-c24d570e0abb" }, "D4: De student verkent (eigen) ervaringen met vormen van macht en besluitvorming en verbindt deze met gebeurtenissen in samenleving en beroep.", "Ik kan uitleggen hoe ik sta tegenover macht.\n\nIk kan voorbeelden benoemen waarin ik met macht en besluitvorming te maken heb.\n\nIk kan mijn ervaringen met macht (in de opvoeding) vergelijken met die van anderen.\n\nIk kan een podcast maken over mijn opvoeding.", "Podcast over de opvoeding" ], [ { "tekst": "2. Kennisbasis", "url": "https://www.neombo.nl/les/c30b4177-f6ba-458e-8dd2-e35bdbf7f876" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "", "" ], [ { "tekst": "3. Kennistoets", "url": "https://www.neombo.nl/les/8431cd67-f105-43d2-9d23-be1a84f61d42" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "", "" ], { "tussenkop": "Thema's" }, [ { "tekst": "4. De gemeente", "url": "https://www.neombo.nl/les/17f41c2b-82c4-4e27-9d38-adc0755ada08" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan verwoorden wat mijn belangen zijn in de gemeente.\n\nIk kan uitleggen wat de gemeenteraad, het college van B&W en de burgemeester doen.\n\nIk kan bedenken hoe ik kan participeren in de gemeente.\n\nIk kan onderzoeken hoe lokale politiek meer onder de aandacht gebracht kan worden onder jongeren.", "Aan de slag: Jongeren en lokale politiek (60 minuten)" ], [ { "tekst": "5. Besluitvorming in Nederland", "url": "https://www.neombo.nl/les/241898b7-5e9d-4c0f-ab99-b2f21cfeac10" }, "C1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe vanuit verschillende maatschappijvisies gekeken kan worden naar maatschappelijke vraagstukken en bijbehorende oplossingsrichtingen.\n\nC2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe actie, beleid en regelgeving beogen bij te dragen aan (deel)oplossingen van maatschappelijke vraagstukken.\n\nC3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in hoe maatschappijvisies en maatschappelijke ordeningen vorm krijgen en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan uitleggen hoe de macht en besluitvorming in Nederland werkt.\n\nIk kan de voor- en nadelen van verschillende vormen van (mede)zeggenschap uitleggen.\n\nIk kan uitleggen hoe maatschappelijke ontwikkelingen invloed hebben op macht en besluitvorming.\n\nIk kan bij een maatschappelijk vraagstuk bepalen welke oplossing het beste past.", "Aan de slag: actie ondernemen (45 minuten)" ], [ { "tekst": "6. Drugscriminaliteit", "url": "https://www.neombo.nl/les/bd5fcba6-8201-4f5e-b5fb-d6b0bb257f7f" }, "D1: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe (mede)zeggenschap en besluitvorming in verschillende situaties vorm krijgen, welke belangen deze weerspiegelen en welke voor- en nadelen aan deze vormgeving verbonden zijn.\n\nD2: De student onderbouwt met voorbeeldgevallen hoe macht zich manifesteert en kan worden begrensd door democratische en rechtsstatelijke principes.\n\nD3: De student onderbouwt hoe maatschappelijke ontwikkelingen een rol spelen in vormen van macht en besluitvorming en welke bijdrage (groepen) mensen op die ontwikkelingen hebben (gehad).", "Ik kan de oorzaken en gevolgen van drugshandel in Nederland beschrijven.\n\nIk kan voorbeelden noemen van hoe jongeren te maken hebben met de drugscriminaliteit.\n\nIk kan onderbouwen welke instanties betrokken zijn bij de aanpak van drugscriminaliteit en hoe beslissingen daarover worden genomen.\n\nIk kan een organisatiekaart maken over drugscriminaliteit.", "Aan de slag: vlog tegen drugsgebruik" ], { "tussenkop": "Vraagstukken" }, [ { "tekst": "7. Klimaatverandering", "url": "https://www.neombo.nl/les/9bd75a43-9d5b-4f35-979e-5ca7a5aa262a" }, "D5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij het uitoefenen van macht en invloed ten aanzien van besluitvorming en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen wat klimaatverandering veroorzaakt.\n\nIk kan vergelijken hoeveel invloed verschillende groepen op klimaatbesluiten hebben.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan uitleggen waarom volkssoevereiniteit en solidariteit bij klimaatbeleid botsen.\n\nIk kan een klimaatvoorstel maken voor de gemeenteraad.", "Speel de klimaatraad van jouw gemeente (60 minuten)" ], [ { "tekst": "8. Asielzoekerscentrum", "url": "https://www.neombo.nl/les/c1031640-b17b-47b2-b154-bcc5d8870e36" }, "D5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij het uitoefenen van macht en invloed ten aanzien van besluitvorming en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen waarom een gemeente bij een nieuw azc een moeilijke keuze moet maken.\n\nIk kan belangen en invloed van omwonenden, asielzoekers, politici en de gemeente vergelijken.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit de video.\n\nIk kan de spanning tussen inspraak en solidariteit uitleggen en afwegen.\n\nIk kan een onderbouwde inspraakkaart maken voor een bewonersavond.", "Maak een inspraakkaart voor een bewonersavond (60 minuten)" ], [ { "tekst": "9. Cameratoezicht", "url": "https://www.neombo.nl/les/cd745b74-ef7e-4acc-8e78-efa2a19e64ff" }, "D5: De student verkent diens standpunten en ontwikkelt handelingsmogelijkheden bij het uitoefenen van macht en invloed ten aanzien van besluitvorming en beschrijft hoe deze standpunten en handelingsmogelijkheden zich verhouden tot democratische waarden en dilemma’s.", "Ik kan uitleggen welk probleem cameratoezicht probeert te verminderen.\n\nIk kan de macht en verantwoordelijkheid van gemeente, burgemeester en politie vergelijken.\n\nIk kan mijn mening onderbouwen met informatie uit een tekst.\n\nIk kan veiligheid en vrijheid bij cameratoezicht afwegen.\n\nIk kan een onderbouwde camerakaart maken voor een jongerenfestival.", "Maak een camerakaart voor een jongerenfestival (60 minuten)" ] ] } ] } ] }