{ "schema": "neo-verantwoording/1", "bron": "https://docs.neomedia.nl/verantwoordingen/", "opgehaald": "2026-10-17T18:47:14.549Z", "aantal": 1, "verantwoordingen": [ { "pad": "neoisk/burgerschap/a2", "titel": "Verantwoording NEO/ISK – Burgerschap, taalniveau A2", "labels": [ "NEO/ISK", "Burgerschap", "A2" ], "gewijzigd": "14-10-2026", "url": "https://docs.neomedia.nl/verantwoordingen/neoisk/burgerschap/a2", "aantal_secties": 1, "aantal_lessen": 15, "secties": [ { "heading": "", "columns": [ "Les", "Onderwijsdoelen", "Leerdoelen", "Woordenlijst", "Portfolio-opdracht" ], "coltypes": [ "les", "doelzin", "leerdoel", "woordenlijst", "portfolio" ], "rows": [ { "tussenkop": "1. Democratische waarden", "slo": [ { "code": "18A", "tekst": "De school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen." } ] }, [ { "tekst": "1. Sorry zeggen", "url": "https://www.neoisk.nl/les/db177ee6-d3a1-4495-8ccd-ff68eac80fa6" }, { "tekst": "18A — De school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen.\n\n18A.2 — stimuleren van sociale vaardigheden en kritische denkvaardigheden;\n\n18A.3 — stimuleren van respectvolle communicatie, offline en online;", "slo": [ { "code": "18A", "tekst": "De school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen." }, { "code": "18A.2", "tekst": "stimuleren van sociale vaardigheden en kritische denkvaardigheden;" }, { "code": "18A.3", "tekst": "stimuleren van respectvolle communicatie, offline en online;" } ] }, "Ik weet wanneer ik sorry zeg.\n\nIk kan sorry zeggen.\n\nIk kan zien of iemand blij is.", "Ruzie hebben\nKapot\nMenen\nSpijt hebben", "Sorry zeggen" ], [ { "tekst": "2. Nepnieuws herkennen", "url": "https://www.neoisk.nl/les/ea9f27d2-8f7b-4184-bbe2-5e62c3c4afd7" }, { "tekst": "18A — De school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen.\n\n18A.1 — aanbieden van kennis en vaardigheden ten aanzien van basiswaarden van de democratische rechtsstaat en de diverse samenleving, gericht op respectvolle omgang;\n\n18A.4 — aanbieden van activiteiten die sociale cohesie en actief burgerschap stimuleren.", "slo": [ { "code": "18A", "tekst": "De school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen." }, { "code": "18A.1", "tekst": "aanbieden van kennis en vaardigheden ten aanzien van basiswaarden van de democratische rechtsstaat en de diverse samenleving, gericht op respectvolle omgang;" }, { "code": "18A.4", "tekst": "aanbieden van activiteiten die sociale cohesie en actief burgerschap stimuleren." } ] }, "Ik weet wat nepnieuws is.\n\nIk weet dat nieuws soms niet klopt.\n\nIk kan twijfelen over nieuws.", "Nep\nNepnieuws\nAI\nBedriegen\nReclame", "Nep of echt?" ], [ { "tekst": "3. Sociale media gebruiken", "url": "https://www.neoisk.nl/les/0dd8567b-6993-4fd1-b006-51529569d78f" }, { "tekst": "18A — De school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen.\n\n18A.2 — stimuleren van sociale vaardigheden en kritische denkvaardigheden;", "slo": [ { "code": "18A", "tekst": "De school stimuleert sociale en maatschappelijke competenties van leerlingen." }, { "code": "18A.2", "tekst": "stimuleren van sociale vaardigheden en kritische denkvaardigheden;" } ] }, "Ik weet wat ik beter niet kan delen.\n\nIk weet wat ik wel kan delen.\n\nIk kan aardig doen op sociale media.", "Aardig\nOnaardig\nGemeen\nSpijt", "Aardig blijven op sociale media" ], { "tussenkop": "2. Democratie en rechtsstaat", "slo": [ { "code": "19A", "tekst": "De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat." } ] }, [ { "tekst": "1. Vrijheid respecteren", "url": "https://www.neoisk.nl/les/1b1e90d9-f23f-47b5-9188-2d71deb76132" }, { "tekst": "19A — De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat.\n\n19A.1 — beschrijven van de betekenis van basiswaarden van de democratische rechtsstaat: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit;\n\n19A.3 — redeneren over hoe basiswaarden van de democratische rechtsstaat en vrijheden, zoals vastgelegd in de Grondwet, met elkaar op gespannen voet kunnen staan;\n\n19A.5 — reflecteren op het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat voor de samenleving en het eigen leven.", "slo": [ { "code": "19A", "tekst": "De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat." }, { "code": "19A.1", "tekst": "beschrijven van de betekenis van basiswaarden van de democratische rechtsstaat: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit;" }, { "code": "19A.3", "tekst": "redeneren over hoe basiswaarden van de democratische rechtsstaat en vrijheden, zoals vastgelegd in de Grondwet, met elkaar op gespannen voet kunnen staan;" }, { "code": "19A.5", "tekst": "reflecteren op het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat voor de samenleving en het eigen leven." } ] }, "Ik weet wat vrijheid is.\n\nIk weet dat in Nederland iedereen vrijheid heeft.\n\nIk kan vertellen dat vrijheid soms botst.", "Vrijheid\nVrije meningsuiting\nStraf", "Een vrije maar aardige mening" ], [ { "tekst": "2. Evenveel waard zijn", "url": "https://www.neoisk.nl/les/de4654a7-b930-4547-958a-9b263abfb3d5" }, { "tekst": "19A — De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat.\n\n19A.1 — beschrijven van de betekenis van basiswaarden van de democratische rechtsstaat: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit;\n\n19A.4 — ervaringen opdoen met het voeren van dialogen, omgaan met conflicten, gelijkwaardige behandeling en ethische oordeelsvorming;\n\n19A.5 — reflecteren op het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat voor de samenleving en het eigen leven.", "slo": [ { "code": "19A", "tekst": "De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat." }, { "code": "19A.1", "tekst": "beschrijven van de betekenis van basiswaarden van de democratische rechtsstaat: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit;" }, { "code": "19A.4", "tekst": "ervaringen opdoen met het voeren van dialogen, omgaan met conflicten, gelijkwaardige behandeling en ethische oordeelsvorming;" }, { "code": "19A.5", "tekst": "reflecteren op het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat voor de samenleving en het eigen leven." } ] }, "Ik weet wat gelijkwaardigheid is.\n\nIk weet dat in Nederland iedereen gelijkwaardig is.\n\nIk kan uitleggen wanneer er geen gelijkwaardigheid is.", "Gelijkwaardigheid\nEerlijk\nGelijk\nKans\nRecht\nDiscriminatie", "Gelijkwaardigheid voor iedereen" ], [ { "tekst": "3. Elkaar steunen", "url": "https://www.neoisk.nl/les/b612e931-42d9-4c2c-9409-0afed6c74b1f" }, { "tekst": "19A — De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat.\n\n19A.1 — beschrijven van de betekenis van basiswaarden van de democratische rechtsstaat: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit;\n\n19A.2 — inzicht tonen in hoe de Grondwet, kinder- en mensenrechten en internationale verdragen basiswaarden van de democratische rechtsstaat mogelijk maken en beschermen;\n\n19A.5 — reflecteren op het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat voor de samenleving en het eigen leven.", "slo": [ { "code": "19A", "tekst": "De leerling toont inzicht in het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat." }, { "code": "19A.1", "tekst": "beschrijven van de betekenis van basiswaarden van de democratische rechtsstaat: vrijheid, gelijkwaardigheid en solidariteit;" }, { "code": "19A.2", "tekst": "inzicht tonen in hoe de Grondwet, kinder- en mensenrechten en internationale verdragen basiswaarden van de democratische rechtsstaat mogelijk maken en beschermen;" }, { "code": "19A.5", "tekst": "reflecteren op het belang van basiswaarden van de democratische rechtsstaat voor de samenleving en het eigen leven." } ] }, "Ik weet wat solidariteit is.\n\nIk weet dat in Nederland solidariteit nodig is.\n\nIk kan uitleggen dat solidariteit belangrijk is.", "Solidariteit, solidair zijn\nIemand steunen\nVerbinden (met elkaar)\nGebaar\nProtesteren", "Solidair zijn met elkaar" ], { "tussenkop": "3. Diversiteit", "slo": [ { "code": "19B", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving." } ] }, [ { "tekst": "1. Jezelf zijn", "url": "https://www.neoisk.nl/les/ed84f68c-e83c-4dff-a046-37110e0bfe1a" }, { "tekst": "19B — De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving.\n\n19B.1 — beschrijven van aspecten van diversiteit: godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, afkomst, geslacht, handicap en seksuele gerichtheid;\n\n19B.2 — reflecteren op de eigen identiteit in relatie tot aspecten van diversiteit;", "slo": [ { "code": "19B", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving." }, { "code": "19B.1", "tekst": "beschrijven van aspecten van diversiteit: godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, afkomst, geslacht, handicap en seksuele gerichtheid;" }, { "code": "19B.2", "tekst": "reflecteren op de eigen identiteit in relatie tot aspecten van diversiteit;" } ] }, "Ik weet wat diversiteit is.\n\nIk weet dat mensen anders mogen zijn.\n\nIk kan voor mezelf opkomen.", "Uiterlijk\nVerschil\nJezelf zijn\nLHBTI\nVerliefd\nDiversiteit\nRespect\nOpkomen voor jezelf", "Opkomen voor jezelf" ], [ { "tekst": "2. Er anders uitzien", "url": "https://www.neoisk.nl/les/9bab9190-f51d-4f97-8623-c40066af333f" }, { "tekst": "19B — De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving.\n\n19B.1 — beschrijven van aspecten van diversiteit: godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, afkomst, geslacht, handicap en seksuele gerichtheid;\n\n19B.4 — beargumenteren van het belang dat mensen elkaar gelijkwaardig behandelen;", "slo": [ { "code": "19B", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving." }, { "code": "19B.1", "tekst": "beschrijven van aspecten van diversiteit: godsdienst, levensovertuiging, politieke gezindheid, afkomst, geslacht, handicap en seksuele gerichtheid;" }, { "code": "19B.4", "tekst": "beargumenteren van het belang dat mensen elkaar gelijkwaardig behandelen;" } ] }, "Ik weet dat mensen er anders uitzien.\n\nIk weet dat gelijkwaardigheid belangrijk is.\n\nIk kan aardig zijn voor iedereen.", "Mening\nDiscriminatie\nGelijkwaardigheid\nUiterlijk\nUniek", "Iedereen is anders!" ], [ { "tekst": "3. Vooroordelen checken", "url": "https://www.neoisk.nl/les/a0f9c6dd-02a2-46d3-9d0b-e02afd3ce69a" }, { "tekst": "19B — De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving.\n\n19B.3 — herkennen en benoemen van processen van stereotypering, discriminatie en uitsluiting;\n\n19B.4 — beargumenteren van het belang dat mensen elkaar gelijkwaardig behandelen;\n\n19B.5 — reflecteren op ervaringen met openstaan voor perspectieven en ervaringen van anderen, overeenkomsten en verschillen benoemen, oordeel uitstellen, omgaan met mogelijkheden en gedrag van anderen.", "slo": [ { "code": "19B", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op hoe die kan omgaan met diversiteit in de samenleving." }, { "code": "19B.3", "tekst": "herkennen en benoemen van processen van stereotypering, discriminatie en uitsluiting;" }, { "code": "19B.4", "tekst": "beargumenteren van het belang dat mensen elkaar gelijkwaardig behandelen;" }, { "code": "19B.5", "tekst": "reflecteren op ervaringen met openstaan voor perspectieven en ervaringen van anderen, overeenkomsten en verschillen benoemen, oordeel uitstellen, omgaan met mogelijkheden en gedrag van anderen." } ] }, "Ik weet hoe ik respectvol kan praten.\n\nIk weet dat het oké is om anders te denken.\n\nIk kan mijn mening bijstellen.", "Vooroordeel\nMening\nFeit", "Vooroordelen begrijpen" ], { "tussenkop": "4. Besluiten maken", "slo": [ { "code": "20A", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen" } ] }, [ { "tekst": "1. Macht verdelen", "url": "https://www.neoisk.nl/les/c0f2c816-5330-458f-bb96-d18fbba070ca" }, { "tekst": "20A — De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen\n\n20A.1 — beschrijven van onderdelen van de democratische rechtsstaat: machtenscheiding, onafhankelijke rechtspraak en hoe de Grondwet individuen en groepen beschermt;", "slo": [ { "code": "20A", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen" }, { "code": "20A.1", "tekst": "beschrijven van onderdelen van de democratische rechtsstaat: machtenscheiding, onafhankelijke rechtspraak en hoe de Grondwet individuen en groepen beschermt;" } ] }, "Ik weet dat er regels zijn voor iedereen.\n\nIk weet wat de regering en volksvertegenwoordigers doen.\n\nIk weet dat de wet mensen beschermt.", "Het volk\nVolksvertegenwoordigers\nRegering\nRechters\nWet\nMacht\nUitvoeren", "Machtenspel" ], [ { "tekst": "2. Samen beslissen", "url": "https://www.neoisk.nl/les/829a68ce-9a70-43fc-a596-bcc7f340944b" }, { "tekst": "20A — De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen\n\n20A.2 — inzicht tonen in processen van inspraak en besluitvorming en welke regels en afspraken daarbij van belang zijn;\n\n20A.4 — reflecteren op eigen ervaringen met inspraak en besluitvorming en met het besluitvormingsproces;", "slo": [ { "code": "20A", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen" }, { "code": "20A.2", "tekst": "inzicht tonen in processen van inspraak en besluitvorming en welke regels en afspraken daarbij van belang zijn;" }, { "code": "20A.4", "tekst": "reflecteren op eigen ervaringen met inspraak en besluitvorming en met het besluitvormingsproces;" } ] }, "Ik weet dat we in een democratie leven.\n\nIk weet dat we samen beslissingen nemen.\n\nIk weet hoe we samen een nieuwe regel maken.", "Democratie\nStemmen\nBeslissen", "Nieuwe regels voor de klas" ], [ { "tekst": "3. Verkiezingen organiseren", "url": "https://www.neoisk.nl/les/7a66e2ea-9fe9-412c-8c6b-1e46e01c1f14" }, { "tekst": "20A — De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen\n\n20A.3 — ervaringen opdoen met het uitwisselen van standpunten, compromissen sluiten en omgaan met meerderheids- en minderheidsstandpunten;\n\n20A.5 — inzicht tonen in de waarde van democratisch handelen in het eigen leven.", "slo": [ { "code": "20A", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om democratisch te handelen" }, { "code": "20A.3", "tekst": "ervaringen opdoen met het uitwisselen van standpunten, compromissen sluiten en omgaan met meerderheids- en minderheidsstandpunten;" }, { "code": "20A.5", "tekst": "inzicht tonen in de waarde van democratisch handelen in het eigen leven." } ] }, "Ik weet dat mensen mogen stemmen.\n\nIk weet dat stemmen eerlijke kansen geeft.\n\nIk weet hoe ik kan stemmen.", "Verkiezing\nMinister-president\nKandidaat\n(Politieke) partij\nStembiljet\nStembus", "Verkiezingen in de klas" ], { "tussenkop": "5. Maatschappelijke betrokkenheid", "slo": [ { "code": "20B", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving." } ] }, [ { "tekst": "1. Belangen begrijpen", "url": "https://www.neoisk.nl/les/a2497eba-3754-414c-bcbc-666891d4960f" }, { "tekst": "20B — De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.\n\n20B.4 — ervaringen opdoen met verantwoordelijkheid nemen voor en bijdragen aan het welzijn van anderen;\n\n20B.5 — reflecteren op mogelijkheden om vanuit eigen idealen of overtuigingen bij te dragen aan de samenleving, nu en in de toekomst.", "slo": [ { "code": "20B", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving." }, { "code": "20B.4", "tekst": "ervaringen opdoen met verantwoordelijkheid nemen voor en bijdragen aan het welzijn van anderen;" }, { "code": "20B.5", "tekst": "reflecteren op mogelijkheden om vanuit eigen idealen of overtuigingen bij te dragen aan de samenleving, nu en in de toekomst." } ] }, "Ik weet wat belangrijk is voor mij.\n\nIk weet wat belangrijk is voor een ander.\n\nIk kan samen met anderen een oplossing vinden.", "Belang", "Belangen delen in gesprek" ], [ { "tekst": "2. Anderen helpen", "url": "https://www.neoisk.nl/les/a82552dc-81f5-41aa-9443-109a5d01c6e5" }, { "tekst": "20B — De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.\n\n20B.2 — onderzoeken van de rol en de impact van maatschappelijke initiatieven, bewegingen en organisaties en de middelen die zij aanwenden om bij te dragen aan de samenleving of veranderingen in de samenleving teweeg te brengen;", "slo": [ { "code": "20B", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving." }, { "code": "20B.2", "tekst": "onderzoeken van de rol en de impact van maatschappelijke initiatieven, bewegingen en organisaties en de middelen die zij aanwenden om bij te dragen aan de samenleving of veranderingen in de samenleving teweeg te brengen;" } ] }, "Ik weet wat sociaal zijn is.\n\nIk weet dat mensen elkaar helpen.\n\nIk kan iemand helpen.", "Sociaal zijn\nOngelijkheid\nDakloos\nStichting\nVrijwilligerswerk", "Iets moois doen voor een ander" ], [ { "tekst": "3. Problemen oplossen", "url": "https://www.neoisk.nl/les/22307419-7de7-4cac-9301-fb3320568029" }, { "tekst": "20B — De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving.\n\n20B.1 — beschrijven hoe burgers met taken, rollen, rechten en plichten bijdragen aan de samenleving;\n\n20B.3 — verkennen van actuele, maatschappelijke en duurzaamheidsvraagstukken;", "slo": [ { "code": "20B", "tekst": "De leerling verkent en reflecteert op mogelijkheden om bij te dragen aan de samenleving." }, { "code": "20B.1", "tekst": "beschrijven hoe burgers met taken, rollen, rechten en plichten bijdragen aan de samenleving;" }, { "code": "20B.3", "tekst": "verkennen van actuele, maatschappelijke en duurzaamheidsvraagstukken;" } ] }, "Ik kan uitleggen dat niet iedereen evenveel geld heeft.\n\nIk weet hoe ik slimmer met mijn geld omga.\n\nIk weet waar je hulp kunt krijgen.", "Huur\nZorg\nArmoede\nOplossing\nHergebruiken\nDuurzaam zijn\nTweedehands\nHulp\nGoed doel", "Goede doelen in Nederland" ] ] } ] } ] }